De dichter met penseel en pijn
Amedeo Modigliani werd geboren in 1884 in het Italiaanse Livorno, in een verarmde maar van oorsprong welgestelde Joodse familie. Al jong werd hij geconfronteerd met ziekte: tuberculose zou zijn hele leven blijven dreigen. Maar hij bezat een ontembare wil om te scheppen.
In 1906 trok Modigliani naar Parijs, het mekka van de moderne kunst. Hij kwam terecht in de kringen van Picasso, Brancusi, Apollinaire en Utrillo. Zijn atelier was armzalig, zijn gezondheid wankel, maar zijn geest brandde van ideeën.
Hij begon als schilder én beeldhouwer. In zijn vroege jaren maakte hij stenen koppen die sterk beïnvloed waren door Afrikaanse maskers en archaïsche kunst. Maar omdat het stof van de steen zijn tuberculose verergerde, legde hij zich uiteindelijk toe op schilderen.
Modigliani ontwikkelde een volstrekt eigen stijl. Zijn portretten zijn meteen herkenbaar: langgerekte gezichten, sierlijk gebogen halzen, vereenvoudigde lijnen – als muziek in verf. De ogen, vaak leeg of amandelvormig, lijken naar een andere wereld te kijken. Hij schilderde niet wat hij zag, maar wat hij voelde.
Zijn doeken ademen melancholie en sensualiteit tegelijk. Of hij nu zijn vrienden schilderde – dichters, schilders, modellen – of zijn grote liefde Jeanne Hébuterne, telkens weer gaf hij hun ziel weer in verstilde elegantie.
Ondanks zijn talent leefde Modigliani in bittere armoede. Hij was charmant en onweerstaanbaar, maar ook grillig en destructief. Wijn en hasj hielpen hem om de pijn van zijn ziekte te verdoezelen. Hij zwierf van café naar café, een bohemien die meer leefde voor de kunst dan voor het bestaan.
Zijn liefde voor Jeanne Hébuterne, een jonge kunststudente, was intens maar kort. Zij werd zijn muze, zijn steun en zijn slachtoffer.
In januari 1920 bezweek Modigliani, 35 jaar oud, aan tuberculose in Parijs. Jeanne, hoogzwanger van hun tweede kind, pleegde de dag na zijn dood zelfmoord. Hun tragische einde maakte de legende compleet.
Modigliani werd begraven op Père Lachaise. Jeanne later naast hem, ondanks aanvankelijk verzet van haar familie.
Zijn werk, bij leven nauwelijks verkocht, groeide na zijn dood uit tot een van de meest geliefde en duurste in de moderne kunst. Zijn portretten en naakten hangen nu in de grote musea van de wereld, van het MoMA tot de Tate.
✨ Modigliani was de schilder van de ziel – een man die door ziekte en armoede werd gekweld, maar in verf een tijdloze schoonheid vond. Zijn lange halzen en lege ogen blijven spreken, alsof ze ons aankijken vanuit de eeuwigheid.